Begroting Enkhuizen - Hervorming

Algemene politieke beschouwingen SGP Enkhuizen in de raad van 10 november 2026.

Hervorming

Voorzitter,

Wanneer ik naar deze begroting kijk, dan komt het volgende woord bij mij op: hervorming. Hervorming betekent het ingrijpend veranderen of reorganiseren van iets om het te verbeteren. Het is niet dat alles verkeerd gaat in Enkhuizen. Integendeel. Er wordt gewerkt aan woningbouw, aan sportvoorzieningen en aan tal van andere zaken die voor inwoners van belang zijn.

Het probleem is dat we niet de financiële middelen hebben om op dezelfde voet door te gaan. We hebben te maken met oplopende kosten, onzekerheden vanuit het Rijk en steeds meer druk op dezelfde beperkte middelen. In deze begroting zijn het Strategisch Vastgoedplan en de Nota Kapitaalgoederen vooruitgeschoven omdat we anders onder de streep niet uitkwamen. Daarmee weten we ook dat belangrijke opgaven rond gemeentelijk vastgoed, wegen en openbare ruimte nog op ons wachten.

Kortgezegd kunnen we deze voorliggende begroting typeren als een tussenstation, een overbrugging naar een jaar waarin moeilijke keuzes waarschijnlijk onvermijdelijk zullen zijn om ervoor te zorgen dat de gemeente ook op de langere termijn financieel gezond blijft.

OZB

Wij begrijpen heel goed dat het college zoekt naar mogelijkheden om de begroting sluitend te krijgen. Dat is een verantwoordelijkheid die wij allemaal voelen. Maar als wij tegelijkertijd constateren dat de grote ombuigingen nog moeten worden uitgewerkt en de fundamentele keuzes nog gemaakt moeten worden, dan kunnen we niet op dit moment er bij onze inwoners mee aankomen dat we de OZB met 12,4% in één keer verhogen. De SGP is terughoudend met belastingverhogingen, al erkennen wij dat die soms onvermijdelijk zijn. Daarom willen wij eerst weten welke keuzes nog voorliggen voordat wij inwoners fors meer laten betalen. Om die reden is de SGP mede-indiener van het amendement waarmee voorkomen wordt dat de OZB met een grote sprong verhoogd wordt.

Maar daarmee zijn de financiële vraagstukken van Enkhuizen natuurlijk niet verdwenen. Juist omdat volgend jaar verdere keuzes nodig zullen zijn, is een goed inzicht in onze uitgaven des te belangrijker.

Subsidies

Voorzitter,

De VVD vroeg in de technische vragen welke subsidies eventueel verlaagd of beëindigd zouden kunnen worden. Het antwoord van het college was dat daar niet zonder meer inzicht in kon worden gegeven. Dat antwoord begrijpen wij, maar het laat wel zien dat hier nog werk ligt.

Als wij in 2027 werkelijk moeilijke keuzes moeten maken, dan is het van belang dat de raad beschikt over een integraal beeld van de subsidies die de gemeente verstrekt. Wat willen we ermee bereiken? Welke subsidies vloeien voort uit wettelijke verplichtingen? En waar ligt ruimte voor politieke keuzes? Dat zijn inzichten die nodig zijn om volgend jaar weloverwogen afwegingen te kunnen maken.

Klimaat en duurzaamheid

Voorzitter,

Ik wil ook een punt maken over klimaat- en duurzaamheidsbeleid. Natuurlijk ben ik voorstander van een schone leefomgeving, maar ik heb er grote moeite mee dat al jarenlang miljarden euro’s Nederlands belastinggeld worden uitgegeven om het klimaat te redden. Het effect daarvan is uiterst beperkt en valt wat mij betreft grotendeels in de categorie verspilling van belastinggeld.

We kregen recent uitleg over een project in Enkhuizen waarmee huizen die al heel goed geïsoleerd zijn, via subsidie van het gas af worden geholpen. Dan wordt er dus belastinggeld gestoken in huizen die er nu al het beste vanaf komen. Dat is toch bijna de omgekeerde wereld. Ja maar, het gaat om geld van de Rijksoverheid en het komt niet uit de schatkist van Enkhuizen. Zo’n opmerking vind ik dan weer uiterst kortzichtig, alsof het geld wat de Rijksoverheid besteed aan de bomen groeit. Dat is gewoon geld dat door gezinnen, ondernemers en ook inwoners van Enkhuizen is opgebracht. Gratis belastinggeld bestaat niet.

Risico bij tijdelijke Rijksgelden

Voorzitter,

Naast de inhoud van die Rijksprogramma's willen wij ook wijzen op een financieel risico.

Wanneer het Rijk tijdelijke middelen beschikbaar stelt, ontstaan vaak projecten en verwachtingen. Maar vervolgens komt de vraag wat er gebeurt als die Rijksmiddelen wegvallen. Wordt het programma beëindigd? Moet de gemeente het overnemen? Zijn er verwachtingen ontstaan of activiteiten opgestart die later moeilijk weer zijn af te bouwen?

Daarom wil de SGP benadrukken dat niet alleen gekeken moet worden óf een programma wordt betaald, maar ook welke verplichtingen, verwachtingen en kosten er mogelijk achterblijven voor de gemeente wanneer die financiering ophoudt. Juist in een periode waarin wij zoeken naar financiële ruimte voor onze kerntaken moeten wij daar alert op zijn.

Kerntaken op orde

Voorzitter,

Voor de SGP blijft de vraag uiteindelijk eenvoudig: Wat zijn de kerntaken van de gemeente?

Onze inwoners verwachten
-            dat hun straten veilig zijn;
-            dat de openbare ruimte netjes wordt onderhouden;
-            dat wegen en voetpaden op orde zijn;
-            dat kwetsbare inwoners geholpen worden;
-            dat gemeentelijke eigendommen goed beheerd worden;
-            en dat de overheid betrouwbaar is.

Wanneer volgend jaar de discussies over ombuigingen gevoerd worden, zullen wij die discussies dan ook steeds langs die meetlat leggen.

Niet iedere wens is een kerntaak. Niet iedere subsidie is noodzakelijk. Niet ieder project levert voldoende maatschappelijk rendement op.

Maar veiligheid, leefbaarheid, onderhoud en zorg voor kwetsbaren behoren wat ons betreft wél tot de kerntaken waarop inwoners hun gemeente moeten kunnen aanspreken.

Hoofdzaak en bijzaak

Voorzitter,

Ik begon mijn bijdrage met het woord hervorming. Dat was geen toevallige woordkeuze.

Nog maar kortgeleden was het Hervormingsdag. Op de laatste dag van oktober wordt herdacht hoe Maarten Luther zich uitsprak tegen misstanden binnen de kerk en opriep om terug te keren naar de kern van wat werkelijk belangrijk is.

Ook wij staan voor de vraag wat voor Enkhuizen werkelijk hoofdzaak is en welke keuzes daarbij horen. Dat zal het komende jaar veel aandacht vragen van zowel de raad als het college.

Maar juist wanneer het gaat over hoofd- en bijzaken, is het goed om ook de les van Luther zelf niet uit het oog te verliezen. Luther dichtte zo’n 500 jaar geleden het lied Een vaste burcht is onze God. In het tweede vers zet hij twee dingen tegenover elkaar: de vergankelijke aardse macht van mensen en de eeuwige heerschappij van Christus.

Juist daarin ligt een boodschap die ook vandaag nog actueel is. Mensen zijn geneigd hun vertrouwen te stellen op aardse zekerheden, maar Luther wijst op Christus, aan Wie alle macht gegeven is en in Wie alleen de ware zekerheid te vinden is.

Daarom tot slot het tweede vers van het Lutherlied:

Geen aardse macht begeren wij,
die gaat wel ras verloren.
Ons staat de sterke Held ter zij,
die God ons heeft verkoren.
Vraagt gij Zijn naam? Zo weet,
dat Hij de Christus heet,
Gods eengeboren Zoon,
Verwinnaar op de troon,
de zeeg' is ons beschoren.